Przesłanki restrukturyzacji jako mechanizmu odnowy strategicznej publicznych szkół wyższych

Aleksandra Pisarska, Jarosław Karpacz

Streszczenie


Jednym z najistotniejszych problemów współczesnych uczelni publicznych jest ich dopasowanie do zmieniających się nieustannie warunków otoczenia. Brak zespolenia tych organizacji z otoczeniem wiąże się ze spadkiem ich efektywności ekonomicznej, co z kolei w świetle obowiązujących regulacji prawnych w dłuższej perspektywie może oznaczać nawet ich likwidację. Dlatego celem opracowania jest rozpoznanie przesłanek przeprowadzenia w publicznych szkołach wyższych restrukturyzacji, która jest jednym z mechanizmów odnowy strategicznej tych organizacji. W opracowaniu analizowano wynik ze sprzedaży, który ustalany jest z uwzględnieniem przychodów i kosztów działalności dydaktycznej, badawczej i wyodrębnionej działalności gospodarczej. Badano także ogólny wynik finansowy uniwersytetów. Ustalono okoliczności opracowywania programu naprawczego prowadzącego do uzyskania równowagi finansowej w uczelniach publicznych. Badane podmioty to funkcjonujące w Polsce uniwersytety. Analizą objęto wyniki finansowe ogółem oraz wyniki ze sprzedaży ustalone w ich sprawozdaniach finansowych za lata 2007–2014. W analizie podstawowego obszaru funkcjonowania uniwersytetów – działalności dydaktycznej i badawczej, ujawniono problem ponoszenia zbyt wysokich kosztów lub osiągania zbyt niskich przychodów. Bez ścisłego nadzoru nad poziomem kosztów realizowanych zadań wprowadzenie programu naprawczego może w przyszłości dotyczyć większości publicznych szkół wyższych, jeśli w zakresie ich podstawowej działalności (głównie dydaktycznej) nie będzie równowagi pomiędzy przychodami a kosztami. Pogarszająca się sytuacja finansowa uniwersytetów zmusza ich władze do podjęcia niezbędnych działań korygujących. Celem dalszych badań w tym obszarze będzie wyznaczenie wartości referencyjnych, których osiągnięcie powinno skutkować podjęciem działań na rzecz odnowy strategicznej publicznych uczelni wyższych.


Słowa kluczowe


publiczne szkoły wyższe, odnowa strategiczna, restrukturyzacja, program naprawczy

Pełny tekst

PDF

Literatura


Agarwal R., Helfat C.E. [2009], Strategic Renewal of Organizations, „Organization Science”, vol. 20, nr 2, https://doi.org/10.1287/orsc.1090.0423.

Baden-Fuller Ch., Volberda H.W. [1997], Strategic Renewal: How Large Complex Organizations Prepare for the Future, „International Studies of Management and Organizations”, vol. 27, nr 2, https://doi.org/10.1080/00208825.1997.11656709.

Banaszyk P., Cyfert S. [2007], Strategiczna odnowa przedsiębiorstwa, Difin, Warszawa.

Bełz G. [2012], Potencjał dostosowawczy w procesach odnowy przedsiębiorstw, „Przegląd Organizacji”, nr 11.

Ben-Menahem S.M., Kwee Z., Volberda H.W., Van Den Bosch F.A.J. [2013], Strategic Renewal Over Time: The Enabling Role of Potential Absorptive Capacity in Aligning Internal and External Rates of Change, „Long Range Planning”, vol. 46, nr 3, https://doi.org/10.1016/j.lrp.2012.09.012.

Bratnicki M. [2000], Kompetencje przedsiębiorstwa. Od określenia kompetencji do zbudowania strategii, Agencja Wydawnicza Placet, Warszawa.

Cyfert S., Krzakiewicz K. [2015], Model procesu odnowy organizacyjnej, „Management Forum”, vol. 3, nr 1, https://doi.org/10.15611/mf.2015.1.02.

Czekaj J. [2010], Konwergencja współczesnych metod zarządzania [w:] Kierunki i dylematy rozwoju nauki i praktyki zarządzania przedsiębiorstwem, red. H. Jagoda, J. Lichtarski, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław.

De Wit B., Meyer R. [2007], Synteza strategii. Tworzenie przewagi konkurencyjnej poprzez analizowanie paradoksów, PWE, Warszawa.

Karpacz J. [2011], Determinanty odnowy strategicznej potencjału małych i średnich przedsiębiorstw. Aspekty teoretyczne i badania empiryczne, Oficyna Wydawnicza Szkoły Głównej Handlowej, Warszawa.

Karpacz J. [2012], Swoboda działania jako determinanta odnowy strategicznej przedsiębiorstwa [w:] Strategie rozwoju organizacji, red. A. Stabryła, Mfiles, Kraków.

„Monitor Polski B” [2008–2012], Sprawozdania finansowe za lata 2007–2011, www.monitorb.pl.

„Monitor Sądowy i Gospodarczy” [2013–2015], Sprawozdania finansowe za lata 2012–2014, https://mojepanstwo.pl/krs/msig.

Nogalski B., Karpacz J., Wójcik-Karpacz A. [2015], Spojrzenie na odnowę strategiczną z punktu widzenia długowieczności organizacji, „Management Forum”, vol. 3, nr 1, https://doi.org/10.15611/mf.2015.1.13.

Quinn J.B. [1978], Strategic Change: Logical Incrementalism, „Sloan Management Review”, vol. 20, nr 1.

Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie zakresu i trybu realizacji programu naprawczego prowadzącego do uzyskania równowagi finansowej uczelni publicznej, Dz.U. nr 243 poz. 1446.

Sharma P., Chrisman J.J. [1999], Toward a Reconciliation of the Definitional Issues in the Field of Corporate Entrepreneurship, „Entrepreneurship Theory and Practice”, vol. 23, nr 3.

Stabryła A. [2010], Wybrane problemy metodologii badań w projektowaniu rozwoju przedsiębiorstwa [w:] Innowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem oraz instytucjami sektora publicznego, red. H. Bieniok, T. Kraśnicka, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice.

Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, Dz.U. nr 121 poz. 591 z późn. zm.

Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, Dz.U. nr 164 poz. 1365 z późn. zm.




DOI: https://doi.org/10.15678/ZNUEK.2016.0959.1105