Pojęcie i zakres polityki rachunkowości w polskich oraz w międzynarodowych regulacjach rachunkowości

Konrad Stępień

Streszczenie


Polityka rachunkowości jest pojęciem wieloznacznym i różnie definiowanym. Często utożsamia się ją z zasadami rachunkowości. Różnie też określany jest jej zakres.
Celem artykułu jest ukazanie istoty polityki rachunkowości w kontekście zasad rachunkowości, a w konsekwencji próba zdefiniowania tego pojęcia, przede wszystkim zaś porównanie zakresu znaczeniowego polityki rachunkowości określonego w polskich i międzynarodowych regulacjach z zakresu rachunkowości. Zastosowano takie metody badawcze, jak: analiza literatury, analiza aktów prawnych, metoda porównań oraz metoda dedukcji.
Celem opracowania było także zwrócenie uwagi na aktualny problem, jakim jest niedostosowanie polskich rozwiązań prawnych do regulacji międzynarodowych w zakresie definiowania polityki rachunkowości oraz jej zakresu przedmiotowego. Mimo że Polska sukcesywnie dostosowuje przepisy do regulacji Unii Europejskiej, kwestia zakresu polityki rachunkowości nadal nie została ujednolicona.
W wyniku przeprowadzonych analiz stwierdzono, że polityki rachunkowości nie stanowią zasady rachunkowości, lecz czynność związana z dokonywaniem wyboru tych zasad. Wybrane zasady rachunkowości są efektem zastosowanej polityki rachunkowości i świadczą o jej realizacji. Natomiast w regulacjach prawnych dotyczących rachunkowości (w polskiej ustawie o rachunkowości, MSR) utożsamia się politykę rachunkowości z zasadami lub rozwiązaniami szczegółowymi rachunkowości, czego nie można uznać za prawidłowe. Występuje ponadto duża rozbieżność w określaniu zakresu polityki rachunkowości w polskiej ustawie o rachunkowości i MSR.


Słowa kluczowe


polityka rachunkowości, zasady rachunkowości, wielkości szacunkowe, regulacje rachunkowości

Literatura


Brzezin W. (2000), Mikro- i makropolityka rachunkowości. Normy prawne i zawodowe rachunkowości, „Prace Naukowe Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu”, nr 876.

Encyklopedia popularna PWN (2000), PWN, Warszawa.

Glautier M.W.E., Underdown B. (1997), Accounting Theory and Practice, Pitman Publishing, London.

Hendriksen E.A., van Breda M.F. (2002), Teoria rachunkowości, PWN, Warszawa.

IFRS Standards (2016), IFRS Foundation, London.

Jarugowa A., Walińska E. (1997), Roczne sprawozdania finansowe. Ujęcie księgowe a podatkowe, ODDK, Gdańsk.

Kabalski P. (2009), Polityka rachunkowości w spółce stosującej MSSF, SKwP, Warszawa.

Karmańska A. (2010), Wielowymiarowość polityki rachunkowości i etyki z nią związanej (artykuł dyskusyjny), „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości”, t. 56(112).

Kieso D.E., Weygandt J.J. (1992), Intermediate Accounting, John Wiley & Sons, New York.

Kinserdal A. (1995), Financial Accounting: An International Perspective, Pitman Publishing, London.

Kopaliński W. (1983), Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Wiedza Powszechna, Warszawa.

Krajowy Standard Rachunkowości nr 7: Zmiany zasad (polityki) rachunkowości, wartości szacunkowych, poprawianie błędów, zdarzenia następujące po dniu bilansowym – ujęcie i prezentacja, http://www.mf.gov.pl/c/document_library/get_file?uuid=dccd820b-46f5-44a6-a574-d64a0d32d47a&groupId=764034 (data dostępu: 4.01.2017).

Krzywda D. (2013a), Polityka rachunkowości a wartości szacunkowe w aspekcie zasady ciągłości (w:) Współczesne uwarunkowania kwantyfikacji w rachunkowości, red. B. Micherda, Difin, Warszawa.

Krzywda D. (2013b), Zmiany zasad (polityki) rachunkowości, wartości szacunkowych, poprawianie błędów, zdarzenia następujące po dniu bilansowym – ujęcie i prezentacja, SKwP, Warszawa.

Longman Dictionary of Contemporary English (1995), Longman, Harlow.

Micherda B. (2006), Problemy wiarygodności sprawozdania finansowego, Difin, Warszawa.

Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (2011), SKwP–IFRS, Warszawa.

Remlein M. (2007), W poszukiwaniu ładu terminologicznego. Polityka rachunkowości, polityka bilansowa, zasady rachunkowości (w:) Rachunkowość w teorii i praktyce, t. 1: Rachunkowość finansowa, red. W. Gabrusewicz, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań.

Saudagaran S.M. (2009), International Accounting: A Users Perspective, CCH a Wolters Kluwer business, Chicago, Illinois.

Scribner Dictionary (1986), red. W.D. Halsey, Glencoe, Mission Hills, California.

Słownik języka polskiego (1988), red. M. Szymczak, PWN, Warszawa.

Słownik wyrazów obcych PWN (1971), red. J. Tokarski, PWN, Warszawa.

Stępień K. (2012), Polityka rachunkowości jako przedmiot badania biegłego rewidenta (w:) Zawartość informacyjna polityki rachunkowości. Wybrane problemy, red. H. Żukowska, B. Sawicka, Wydawnictwo KUL, Lublin.

Stępień K. (2013), Stosowanie wielkości szacunkowych a wiarygodność wyceny w rachunkowości (w:) Współczesne uwarunkowania kwantyfikacji w rachunkowości, red. B. Micherda, Difin, Warszawa.

Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm.

Walińska E. (2010), Polityka rachunkowości, błędy lat poprzednich i zmiany szacunków (w:) Rachunkowość finansowa. Ujęcie sprawozdawcze i ewidencyjne, red. E. Walińska, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa.

Walińska E. (2016), Sprawozdanie z polityki rachunkowości jako odrębny składnik sprawozdania finansowego, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości”, nr 87(143).

Walińska E., Michalak M. (2014), Polityka rachunkowości w kontekście poglądów naukowych Profesor Alicji Jarugowej, „Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości”, nr 80(136).

Wielki słownik języka polskiego (2009), red. J.B. Dunaj, Buchmann, Warszawa.




DOI: https://doi.org/10.15678/ZNUEK.2019.0980.0205