Antropologia elementarna Arnolda Gehlena

Leszek Kusak

Streszczenie


Artykuł ma charakter historyczno-komparatystyczny. Jego podstawowym celem jest rekonstrukcja głównych założeń, nieco już zapomnianej, antropologii filozoficznej Arnolda Gehlena. Niektóre z nich zaczerpnięte zostały z dzieł J.G. Herdera (człowiek jako Mängelwesen), F. Nietzschego (człowiek jako nicht festgestellte Tier) i M. Schelera („otwartość" człowieka na świat). Większość tez ma jednak charakter autorski (idea „odciążenia", człowiek jako Kulturwesen, tradycja jako siła stabilizująca życie). Antropologia Gehlena ma, obok silnych stron, również pewne słabości (biologistyczna metafizyka, przywiązywanie zbyt dużej wagi do przestarzałej koncepcji „istoty wykazującej braki", zatarcie granic między metodą filozoficzną a metodą naukową). Są one przedmiotem dyskusji prowadzonych przez naukowców zajmujących się empirycznymi badaniami nad człowiekiem, jak i znawców filozofii człowieka. Ta kwestia jest również przedmiotem zainteresowania autora artykułu.

Słowa kluczowe


Mängelwesen, działanie, „otwartość" na świat, „odciążenie", kultura, tradycja

Pełny tekst

PDF

Literatura


Dewey J. [1922], Human Nature and Conduct, New York.

Gehlen A. [1962], Der Mensch. Seine Natur und seine Stellung in der Welt, wyd. 17, Athenäum Verlag, Frankfurt a. Main/Bonn.

Gehlen A. [2001], W kręgu antropologii i psychologii społecznej, tłum. K. Krzemieniowa, Czytelnik, Warszawa.

Haeffner G. [2006], Wprowadzenie do antropologii filozoficznej, tłum. W. Szymona OP, Wydawnictwo WAM, Kraków.

Kusak L. [2012], Johanna Gottfrieda Herdera koncepcja człowieka, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie", nr 882.

Paczkowska-Łagowska E. [1997], Der Mensch [w:] Przewodnik po literaturze filozoficznej, red. B. Skarga, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.




DOI: https://doi.org/10.15678/ZNUEK.2015.0942.0609