Lokalne referendum odwoławcze – rys historyczny i propozycje zmian

Łukasz Danel

Streszczenie


Artykuł w sposób syntetyczny przedstawia historię lokalnych referendów odwoławczych po przemianach ustrojowych w Polsce. W ostatnich latach obywatele coraz chętniej posługują się lokalnymi referendami w celu wyegzekwowania politycznej odpowiedzialności swoich przedstawicieli w organach władzy lokalnej – zwłaszcza wójta gminy (burmistrza, prezydenta miasta). Sytuacja ta doprowadziła nie tylko do aktywizacji społeczności lokalnych, ale również do angażowania się w kampanie referendalne partii politycznych oraz innych organizacji społecznych działających na szczeblu lokalnym. W ferworze politycznej walki zanika jednak idea samych referendów jako formy demokracji bezpośredniej. W drugiej części artykułu zawarto rozważania, czy politycy (nawet ci pełniący najważniejsze funkcje w państwie) szkodzą temu przejawowi rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Polsce. Poddano także analizie propozycje zmian wybranych uregulowań prawnych dotyczących lokalnych referendów odwoławczych przedłożone przez prezydenta Polski B. Komorowskiego.

Słowa kluczowe


referendum, demokracja, odwołanie, frekwencja, demokracja bezpośrednia

Pełny tekst

PDF

Literatura


Dzwończyk J. [2009], Polityczne aspekty rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Polsce po 1989 roku, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Kraków.

Kilian K. [2001], Referendum lokalne w świetle przepisów ustawy z 15 września 2000 r., „Samorząd Terytorialny”, nr 11.

Piasecki A.K. [2003], Ewolucja referendalnego prawa w III RP, „Samorząd Terytorialny”, nr 1–2.

Piasecki A.K. [2005], Referenda w III RP, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Tocqueville A. de [1996], O demokracji w Ameryce, t. 1, tłum. B. Janicka, M. Król, Znak, Kraków.

Wehling H.G. [2007], Demokracja zaczyna się na poziomie gminy? Partycypacja polityczna i problemy związane z konsolidacją samorządu terytorialnego [w:] Kultura polityczna w Polsce i w Niemczech, red. W. Łukowski, G. Meyer, S. Sulowski, Elipsa, Warszawa.

Węglarz B. [2007], Referenda lokalne w sprawie odwołania organów jednostek samorządu terytorialnego czwartej kadencji (lata 2002–2006), „Samorząd Terytorialny”, nr 7–8.

Akty normatywne:

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U., nr 78, poz. 483, z późn. zm.

Ustawa Konstytucyjna z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym, Dz.U., nr 84, poz. 426.

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym, Dz.U., nr 16, poz. 95.

Ustawa z dnia 11 października 1991 r. o referendum gminnym, Dz.U., nr 110, poz. 473.

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym, Dz.U., nr 88, poz. 985.




DOI: https://doi.org/10.15678/ZNUEK.2014.0926.0201