Miejsce nauk szczegółowych w filozofii Maxa Schelera ze szczególnym uwzględnieniem antropologii filozoficznej

Leszek Kusak

Streszczenie


Celem artykułu jest wyjaśnienie, na czym miałaby polegać, postulowana przez Schelera, współpraca filozofii z naukami szczegółowymi. Rozważania dotyczące poszczególnych rodzajów poznania prowadzą go do wniosku, że ani fakty nauk szczegółowych, ani też ich metody nie mogą być bezpośrednio wykorzystywane przez filozofię. Te pierwsze muszą zostać „oczyszczone” z obciążających je założeń i wszelkiego rodzaju „wtrętów”. Te drugie mogą pełnić rolę co najwyżej pomocniczą, gdyż główny ciężar odpowiedzialności za poznanie filozoficzne spoczywa na metodzie fenomenologicznej. Składają się na nią kolejno przeprowadzane redukcje (transcendentalna, psychologiczna, ejdetyczna), mające otworzyć nas na przestrzeń czystych możliwości. Metodologiczne postulaty Schelera nie zawsze są przez niego konsekwentnie wcielane w życie. W praktyce często odwołuje się on do faktów nauk szczegółowych i dokonuje indukcyjnych uogólnień, dotyczących problemów natury filozoficznej. Precyzyjnie przeprowadzone, wolne od założeń i nakierowane na istotę rzeczy doświadczenie fenomenologiczne nie jest zatem jedynym źródłem głoszonych przez niego tez.


Słowa kluczowe


nauki szczegółowe, naturalistyczne koncepcje człowieka, metody i formy poznania, rodzaje wiedzy, metoda fenomenologiczna

Pełny tekst

PDF

Literatura


Bocheński J.M. [1992], Współczesne metody myślenia, Wydawnictwo „W drodze”, Poznań.

Haeffner G. [2006], Wprowadzenie do antropologii filozoficznej, przeł. W. Szymona OP, WAM, Kraków.

Humboldt W. von [2002], O językoznawstwie porównawczym w odniesieniu do różnych epok rozwoju języka [w:] O myśli i mowie, tłum. E. M. Kowalska, PWN, Warszawa.

Husserl E. [1901], Logische Untersuchungen, M. Nijhoff, Den Haag, t. 1–2.

Kant I. [2001], Uzasadnienie metafizyki moralności, przeł. M. Wartenberg, Antyk, Kęty.

Scheler M. [1987a], Człowiek i historia [w:] Pisma z antropologii filozoficznej i teorii wiedzy, tłum. S. Czerniak i A. Węgrzecki, PWN, Warszawa.

Scheler M. [1987b], Formy wiedzy i kształcenia [w:] Pisma z antropologii filozoficznej i teorii wiedzy, Warszawa.

Scheler M. [1987c], O idei człowieka [w:] Pisma z antropologii filozoficznej i teorii wiedzy, Warszawa.

Scheler M. [1987d], Światopogląd filozoficzny [w:] Pisma z antropologii filozoficznej i teorii wiedzy, Warszawa.

Węgrzecki A. [1975], Scheler, Wiedza Powszechna, Warszawa.




DOI: https://doi.org/10.15678/ZNUEK.2015.0944.0801